69Al-Haaqqa

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَاقَّةُ

Ал-Ҳааққаҳ.

مَا الْحَاقَّةُ

Ал-Ҳааққаҳ нима ўзи?!

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ

Ал-Ҳааққаҳ нималигини сенга нима билдирди?!

كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ

Самуд ва Од қориъани ёлғонга чиқаришди. («Қориъа» ҳам қиёматнинг номларидан бири, шиддат билан эшик қоқиб келувчи маъносини англатади.)

فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ

Бас, аммо Самуд ҳаддан ошувчи билан ҳалок қилинди. («Ҳаддан ошувчи»дан мурод қаттиқ чақмоқдир.)

وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ

Ва аммо Од қаттиқ (совуқ) шамол билан ҳалок қилиндилар.

سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَىٰ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ

У зот уларнинг устидан бу шамолни етти кечаю саккиз кундуз бетўхтов эстириб қўйди. Бас, қавмни у ерда ҳалок бўлиб, ағдарилиб ётганини кўрасан. Улар худди хурмонинг чириган томирларига ўхшарлар.

فَهَلْ تَرَىٰ لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ

Бас, сен улардан бирортасини боқий қолганини кўрасанми?

وَجَاءَ فِرْعَوْنُ وَمَنْ قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ

Фиръавн, ундан аввалгилар ва тўнтарилганлар хато қилдилар.

فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَابِيَةً

Бас, улар Роббиларининг Расулига осий бўлдилар. Дарҳақиқат, У зот уларни қаттиқ тутишлик билан тутди.

إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاءُ حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ

Албатта, Биз сув туғёнга келган пайтда сизларни кемада кўтарганмиз.

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ

Уни сизларга эслатма қилиш учун ва англовчи қулоқлар англаб олиши учун. (Бўлиб ўтган қисса ва ҳодисалар ҳамма учун ўрнак, эслатма, ваъз-насиҳат бўлиши керак.)

فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ

Қачонки дудга биргина пуфлашла пуфланса...

وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً

Ва еру тоғлар кўтарилиб, бир мартагина силкитилса...

فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

Бас, ўша кунда, воқеа воқеъ бўлибдир.

وَانْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ

Ва осмон парчаланса, бас, ўша кунда, у (осмон) беҳолдир.

وَالْمَلَكُ عَلَىٰ أَرْجَائِهَا ۚ وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ

Ва фаришталар унинг атрофида ва ўша кунда Роббингнинг Аршини саккизтаси кўтариб турадир. (Аллоҳнинг аршини саккизта ёки саккиз турли фаришталар кўтариб турадилар. Арш ўзида иззат, султон ва моликлик маъноларини англатади. Башарият Аршнинг исмини билади, унинг ҳақиқатини Аллоҳнинг Ўзи билади.)

يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَىٰ مِنْكُمْ خَافِيَةٌ

Бас, ўша кунда кўрикдан ўтасизлар, бирорта нарсангиз махфий қолмайдир.

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَءُوا كِتَابِيَهْ

Бас, кимнинг китоби ўнг тарафдан берилса, у, мана, менинг китобимни ўқиб кўринглар...

إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيَهْ

Албатта, мен ҳисоб-китобимга йўлиқишимга ишонардим, дейдир.

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ

Бас, у розилик ҳаётидадир.

فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ

Олий жаннатдадир.

قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ

Унинг мевалари яқиндир.

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ

Ўтган кунларда қилган нарсаларингиз туфайли енглар ва ичинглар, ош бўлсин.

وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ

Ва аммо кимнинг китоби чап тарафдан берилса, у, вой шўрим, кошки менга китобим берилмаса эди.

وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ

Ва ҳисоб-китоб қандоқлигини билмасам эди.

يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ

Қани (бу дунёдаги ўлим) охиргиси бўлса эди.

مَا أَغْنَىٰ عَنِّي مَالِيَهْ ۜ

Молу мулким мени сақлаб қола олмади.

هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ

Менинг султоним ҳам ҳалок бўлди, дейдир. (Мулку султоним, мансабу обрўйим, насабу хасабим ҳамма ҳаммаси ҳалок бўлди.)

خُذُوهُ فَغُلُّوهُ

Тутинглар уни ва кишанланглар уни!!!

ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ

Сўнгра жаҳаннамга солинглар уни!!!

ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ

Сўнгра етмиш қулочли занжирга киритинг уни!!!

إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ

Чунки у улуғ Аллоҳга иймон келтирмаган эди.

وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ الْمِسْكِينِ

Ва мискинларга таом беришга қизиқтирмаган эди. (Мискинларга таом беришга қизиқтирмаслик шунчаликка олиб келса, имкони бўлса туриб уларга таом бермаслик қанчалик гуноҳ экан–буни китобхоннинг ўзи фаҳмлайверсин.)

فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ

Бас, бугунги кунда унга бу ерда бирон чин дўст йўқ.

وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ

Ва ғислийндан ўзга таом ҳам йўқ.

لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ

У(таом)ни хатокорлардан бошқа ҳеч ким емас.

فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ

Сизлар кўриб турган нарсалар билан қасам ичурман.

وَمَا لَا تُبْصِرُونَ

Ва сизлар кўрмайдиган нарсалар билан ҳам.

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

Албатта у(Қуръон) карамли Расулнинг сўзидир. (Қуръони Каримни Пайғамбаримиз саллоллоҳу алайҳи васалламга нисбат берилиши У зот (с. а. в) у каломни тиловат қилувчи ва кишиларга етказувчи эканлигидандир.)

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ ۚ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ

Ва у шоирнинг сўзи эмас. Сизлар жуда оз ишонасизлар.

وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ ۚ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ

Ва фолбиннинг ҳам сўзи эмас. Сизлар жуда оз эсларсизлар.

تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Оламлар Роббисидан туширилгандир.

وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ

Ва агар у Бизнинг (номимиздан) баъзи ёлғон сўзларни тўқиса.

لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ

Албатта, Биз уни қудрат билан тутармиз.

ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ

Сўнгра, албатта, унинг шоҳ томирини кесармиз.

فَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ

Бас, сизлардан ҳеч ким уни тўсиб қола олмас.

وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ

Ва, албатта, у(Қуръон) тақводорлар учун эслатмадир.

وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ

Ва, албата, Биз сизларнинг ичингизда ёлғонга чиқарувчилар борлигини билиб турамиз.

وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ

Ва албатта у кофирлар учун ҳасратдир.

وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ

Ва албатта у шубҳасиз ҳақиқатдир.

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

Бас, улуғ Роббингнинг исмини поклаб ёд эт.