1
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ن ۚ وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (الشوری) بده. سوێند به پێنووس و ئهوهی که دهینوسن (ئهم سوێند خواردنه نیشانهی نرخی خوێندن و زانستیه لای خوای گهوره).
Corán
سورة القلمThe Pen • 52 versículos • MequíTranslated by Burhan Muhammad-Amin
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ن ۚ وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (الشوری) بده. سوێند به پێنووس و ئهوهی که دهینوسن (ئهم سوێند خواردنه نیشانهی نرخی خوێندن و زانستیه لای خوای گهوره).
مَا أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ بههۆی نازو نیعمهتی پهروهردگارتهوه دووریت له شێتی یهوه وهکو نهفامن دهڵێن)
وَإِنَّ لَكَ لَأَجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ
بێگومان پاداشتێکی نهبڕاوه بۆ تۆ ئامادهیه.
وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ
بهڕاستی تۆ لهسهر ڕهوشت و خوویهکی زۆر جوان و پهسهند و بێ وێنه و مهزنیت.
فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُونَ
سهرئهنجام تۆ دهبینیت و دهزانیت و ئهوانیش دهبینن و دهزانن...
بِأَيْيِكُمُ الْمَفْتُونُ
شێتێتی به کامتانهوهیه.
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
بهڕاستی پهروهردگارت خۆی دهزانێت، کێ له ڕێبازی ئهو لایداوه و گومڕا بووه، کێیش ڕێبازی هیدایهت و ئیمانی گرتۆتهبهرو ڕاسته لهگهڵ خوادا.
فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ
تۆ ههرگیز بهقسهی ئهوانه مهکه که باوهڕیان به تۆ نیهو بهرنامهکهی تۆ بهدرۆ دهزانن.
وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ
ئهوانه ئاواتهخوازن که تۆ نهرمی بنوێنیت ئینجا ئهوانیش نهرمی بنوێنن.
وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ
بهقسهی ههموو ئهوانه مهکه که زۆر سوێند دهخۆن و زۆر سووك و ڕیسوان.
هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ
ئهوانهی که بهشوێن عهیب و عاردا دهگهڕێن و دووزمانی دهکهن و فیتنه دهگێڕن و حهزیان له ئاشووبه.
مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ
زۆر دژی خێرو چاکهن و دهستدرێژی دهکهن و گوناه ئهنجام دهدهن و پیلان دهگێڕن.
عُتُلٍّ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ
له ههمان کاتدا ئێسك تاڵ و ڕهوشت ناشرین و ناکهس بهچهو باوك نادیارن...
أَنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ
ههریهکهیان بهوه دهنازێت کهههندێك ماڵ و سامان و کوڕی ههیه...
إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ
کاتێك ئایهتهکانی ئێمهی بهسهردا دهخوێنرێتهوه بێباکانه دهڵێت: ئهمه داستانی پێشووهکانه، ئهمه بهسهرهاتی دێرینه.
سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ
ئێمه سهرئهنجام لووتی داخ دهکهین و سهری لووتی ڕهش دهکهین.
إِنَّا بَلَوْنَاهُمْ كَمَا بَلَوْنَا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ
بهڕاستی ئێمه ئهو خهڵکهمان تاقی کردهوه ههروهك خاوهنانی باخهکهمان تاقیکردهوه، کاتێك سوێندیان خوارد بێگومان بهیانی دهیچنن.
وَلَا يَسْتَثْنُونَ
بێ ئهوهی بڵێن بهپشتیوانی خوا، (یان بهو مهبهستهی هیچی پێوه نههێڵن بۆ ههژاران)...
فَطَافَ عَلَيْهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَهُمْ نَائِمُونَ
ئهوسا پهروهردگارت بهڵایهکی داباراند بهسهر باخهکهدا لهکاتێکدا ئهوان خهوتبوون...
فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ
ئیتر وهك باخێکی لێهات؛ که ههمووی چنرابێتهوهو هیچی پێوه نهما بێت...
فَتَنَادَوْا مُصْبِحِينَ
ئهوسا بهیانی زوو یهکتریان ئاگادار کردو وتیان:...
أَنِ اغْدُوا عَلَىٰ حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَارِمِينَ
با بچین بۆ سهر باخ و بێستانهکهمان ئهگهر بڕیاره بیچنین...
فَانْطَلَقُوا وَهُمْ يَتَخَافَتُونَ
ئهوسا دهرچوون بهنهێنی و بههێواشی دهڕۆیشتن، به چپه قسهیان دهکرد...
أَنْ لَا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِسْكِينٌ
دهیانوت: نابێت ئهمڕۆ ههژاران پێمان بزانن و ڕوو بکهنه باخهکهمان...
وَغَدَوْا عَلَىٰ حَرْدٍ قَادِرِينَ
بهیانی زوو بۆی دهرچوون، وایان دهزانی که توانیویانه ههژاران بێ بهش بکهن.
فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ
کاتێك گهیشتنه باخه وێرانهکهو بینیان وتیان: بێگومان ئێمه ون بووین و ڕێمان ههڵه کردووه...
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ
دوای ئهوهی دڵنیا بوون ڕێیان ههڵه نهکردووه، وتیان: نهخێر، بهڵکو ئێمه بهش بڕاو کراوین...
قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ
له ههموویان ژیر تر وتی: پێم نهوتن که حهق وایه تهسبیحات و ستایشی خوا بکهن و سوپاسگوزاری بکهن؟!
قَالُوا سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ
ئهوسا ههموو وتیان: پاکی و بێگهردی بۆ پهروهردگارمانه، بهڕاستی ئێمه ناحهقیمان کرد.
فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَاوَمُونَ
ئهوسا ڕویان کرده یهکترو دهستیان کرده لۆمهکردن و سهرزهنشت کردنی یهکتری و...
قَالُوا يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا طَاغِينَ
وتیان: هاوار بۆ ئێمه، بهڕاستی ئێمه پیاو خراپ و له سنوور دهرچوو بووین (کهی ئهو ڕهزیلییه ڕاسته)!!
عَسَىٰ رَبُّنَا أَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِنْهَا إِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا رَاغِبُونَ
ئومێدهوارین که پهروهردگارمان لهم باخه باشترمان پێ ببهخشێت (ئێمه ئیتر تهمێ بووین، دهرس و ئامۆژگاریمان وهرگرت) ئیتر ئێمه بهڕاستی بههیوای ڕهزامهندی خوا ههوڵ دهدهین و بههیوای بهخششی ئهوین.
كَذَٰلِكَ الْعَذَابُ ۖ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ
سزای ئهم ژیانه ئاوایه و سزاو ئازاری قیامهتیش سهختتره ئهگهر خهڵکی بیانزانیایه.
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ
بهڕاستی بۆ خواناس و پارێزکاران باخهکانی بهههشتی پڕ له نازو نیعمهت لهلای پهروهردگاریان ئامادهیه.
أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ
ئایا ڕهوایه پاداشتی موسوڵمانان وهك تاوانبار و تاوانکاران بێت؟!
مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
ئهوه چیتانه؟ چۆن حوکم و بڕیاری ناڕهوای وا دهردهکهن!!
أَمْ لَكُمْ كِتَابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ
ئایا کتێبێکی ئاسمانیتان بۆ هاتووه، تیایدا بخوێنن؟!...
إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ
تا ههرچی ئێوه بتانهوێت به ئارهزووی خۆتان ههڵی بژێرن؟!
أَمْ لَكُمْ أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۙ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ
یان سوێندتان لهسهرمانه که تاڕۆژی قیامهت ههر چیتان بوێت ئهوه بێت؟!
سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ
پرسیاریان لێ بکه بزانه کامیان زامنی ئهو کارهیه!!
أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ فَلْيَأْتُوا بِشُرَكَائِهِمْ إِنْ كَانُوا صَادِقِينَ
ئایا ئهمانه شهریك و هاوبهشیان ههیه لهم بڕیارهدا، کوان؟ دهبا بیانهێنن ئهگهر ڕاست دهکهن؟
يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ
ڕۆژێك دێت پهرده لهسهر ههموو شتێك لادهدرێت و لاق دهردهکهوێت، خوانهناسان بانگ دهکرێن بۆ سوژده بردن، بهڵام ناتوانن.
خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ
ئهوانه؛ ئهو ڕۆژه چاویان شۆڕه و زهلیلی و خهجاڵهتی بهتهواوی دایان دهگرێت، چونکه کاتی خۆی بانگ دهکران بۆ نوێژکردن و سوژده بردن، له کاتێکدا لهوپهڕی تهندروستی و سهربهستیدا بوون (بهڵام گاڵتهیان پێی دههات).
فَذَرْنِي وَمَنْ يُكَذِّبُ بِهَٰذَا الْحَدِيثِ ۖ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ
وازم لێ بهێنه بۆ ئهوانهی که بڕوا بهم گوفتاره ناهێنن، ئێمه ئهوانه بۆ سهرهنجامی ناکامیان بهرهبهره کێش دهکهین، بێ ئهوهی به خۆیان بزانن و ههستی پێ بکهن.
وَأُمْلِي لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
من مۆڵهتیان دهدهم، بهڵام ههرگیز له سزای ئێمه ڕزگاریان نابێت چونکه بێگومان دهسهڵاتمان تۆکمهیه.
أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ
ئهی ئایا تۆ داوای کرێیان لێدهکهیت، تا قهرزار باری زۆر ببن و نهتوانن له ژێری دهرچن؟!
أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ
ئهی ئایا ئهوانه غهیب زانن و له نهێنیهکان ئاگادارن تا بۆ خۆیان شت یاداشت بکهن و دژایهتی ئیسلام بکهن؟
فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ خۆڕاگربه له بهرامبهر فهرمانی پهروهردگارتهوه، نهکهیت وهك هاوهڵ و خاوهنی نهههنگهکه بیت (که یونس پێغهمبهره) له کاتێکدا که دڵی پڕ بوو له خهفهت و پهژارهیهکی زۆرهوه پاڕایهوهو لاڵایهوه...
لَوْلَا أَنْ تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ
ئهگهر ڕهحمهت و بهخشندهیی پهروهردگاری فریای نهکهوتایه ههروا لهو دهشتهدا بهبێ ناز دهمایهوه...
فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ
بهڵام پهروهردگاری ههڵی بژاردو خستیه ڕیزی چاکانهوه (دوای نزاو پهشیمانی).
وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) بهڕاستی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون کاتێك که گوێیان له قورئان دهبێت نزیکه به چاویان ههڵتدێرن، دهڵێن: ئهم پێغهمبهره دهستی لێ وهشێنراوه.
وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ
له کاتێکدا قورئان تهنها بریتیه له یادخستنهوهو بێدار خهرهوهی ههموو خهڵکی ئهم جیهانه (ئهگهر تێفکرن).