1
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ طسم
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
Corán
سورة الشعراءThe Poets • 227 versículos • MequíTranslated by Burhan Muhammad-Amin
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ طسم
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ
ئهو سوورهته چهندین ئایهته له ئایهتهکانی قورئانی ئاشکرا و ڕوون
لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم خهریکیت له داخ و خهفهتدا خۆت دهفهوتێنیت کاتێک دهبینیت خوانهناسان باوهڕناهێنن.
إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ
خۆ ئهگهر بمانهوێت موعجیزهیهکیان له ئاسمانهوه بۆ دابهزێنین ئهوسا بهردهوام گهردنیان بۆی ملکهچ و زهلیل دهبێت
وَمَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمَٰنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ
هیچ یاد خستنهوه و ئامۆژگاریهکی گۆیا له خوای میهرهبانهوه بۆیان نههاتووه، پشتیان تێ نهکردبێت و سهرپێچیان لێ نهکردبێت.
فَقَدْ كَذَّبُوا فَسَيَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ
بێگومان ئهوانه (بهرنامهی ئێمهیان) بهدرۆ زانی، له ئایندهیهکی نزیکدا ههواڵی ههموو ئهو سهرهنجامهیان پێ دهگات، که گاڵتهیان پێ دهکرد.
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
ئایا سهرنجی زهوییان نهداوه و لێی ورد نهبونهتهوه، چهندهها جووت گژوگیاو ڕووهکی به نرخی ههموو جۆرو و ڕازاوهمان تێدا ڕواندووه.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
به ڕاستی ئا لهوهدا بهڵگه و نیشانهی (بههێز ههیه لهسهر دهسهڵاتی خوای پهروهردگار) کهچی زۆربهیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
بهڕاستی ههر پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) باڵا دهسته (بهسهر بێ باوهڕاندا) بهسۆز و میهرهبانیشه (به ئیمانداران).
وَإِذْ نَادَىٰ رَبُّكَ مُوسَىٰ أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
(بیریان بخهرهوه) کاتێک پهروهردگارت (له لاپاڵی کێوی طوردا) فهرمانیدا به موسا که بچۆ بۆ لای قهومی ستهمکار و ستهم پیشه...
قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۚ أَلَا يَتَّقُونَ
که قهومی فیرعهونه... وه پێیان بڵێت: ئایا له خوا ناترسن؟ پارێزکار نابن؟
قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ
موسا وتی: پهروهردگارا، بێگومان من دهترسم بڕوام پێ نهکهن..
وَيَضِيقُ صَدْرِي وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَانِي فَأَرْسِلْ إِلَىٰ هَارُونَ
تهنگه نهفهس وسینه نهنگیش ببم و زمانم پاراو نهبێت، بهڵکو پهیام بۆ هارونی براشم بنێرێت (تا هاوکاریم بکات و یاریدهدهرم بێت)...
وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخَافُ أَنْ يَقْتُلُونِ
تۆڵهی تاوانێکیشان وا بهسهرمهوه (کاتێک به ههڵه قبطیهکهم کوشت) بۆیه دهترسم بمکوژنهوه...
قَالَ كَلَّا ۖ فَاذْهَبَا بِآيَاتِنَا ۖ إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ
خوا فهرمووی: نهخێر (ناتوانن بتکوژن)، کهواته بڕۆن ههردووکتان هاوڕێ لهگهڵ موعجیزهکانماندا، ئێمه بهڕاستی لهگهڵتانداین و چاودێرو گوێگرین...
فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ
بچن بۆ لای فیرعهون و بڵێن: ئێمه بهڕاستی ههردووکمان نێردراوی پهروهردگاری جیهانیانین
أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ
داوات لێ دهکهین که دهستبهرداری نهوهی ئیسرائیل ببیت و ئازادیان بکهیت با لهگهڵ ئێمهدا بن...
قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ
کاتێک موسا و هاروون پهیامی خوایان گهیاند، فیرعهون به موسای وت: (ئهمه پاداشتی پیاوهتییه) ئایا ئێمه به منداڵی به خێومان نهکردیت؟ چهندهها ساڵی تهمهنت لهناوماندا نهبردهسهر؟...
وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّتِي فَعَلْتَ وَأَنْتَ مِنَ الْكَافِرِينَ
ئهوهشت کرد که کردت (مهبهست کوشتنی قبطیهکهیه) دیاره که تۆ له ڕیزی ئهو کهسانهدایت که ناشکورن و پاداشتی پیاوهتی نازانن...
قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنَ الضَّالِّينَ
موسا وتی: ئهو کاته ئهوهمکرد، له نهزانهکان بووم، (نهمدهزانی بهوه دهمرێت)...
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ
ئینجا ئهوه بوو له دهست ئێوه ههڵاتم کاتێک ترسام (لهسهر کوشتنی ههڵه بمکوژنهوه)، ئیتر پهروهردگارم دانایی پێبهخشیووم و کردوومی به یهکێک له پێغهمبهران.
وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ
جا ئهوه نازو نیعمهته منهتم بهسهردا دهکهیت که تۆ نهوهی ئیسرائیلت کردۆته بهندهی خۆت و زهلیلت کردوون؟ (چونکه بههۆی ستهمی تۆوه من له ماڵی ئێوهدا بهخێوکرام).
قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ
ئینجا فیرعهوون وتی: باشه، پهروهردگاری جیهانهکان چییه و کێیه؟...
قَالَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ
موسا وتی: ئهو پهروهردگاره، بهدیهێنهری ههموو ئاسمانهکان و زهویهو ههرچیش وا له نێوانیاندایه ئهگهر ئێوه بڕوا دهکهن و دڵنیا دهبن.
قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَلَا تَسْتَمِعُونَ
(فیرعهون به له خۆبایی بوونێکهوه) بهوانهی دهوروبهری وت: ئهوه گوێ ناگرن چی دهڵێت.
قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ
(موسا ڕووی کرده خهڵکهکه) وتی: پهروهردگاری من پهروهردگاری ئێوهش و پهروهردگاری باو باپیرانی دێرینیشتانه.
قَالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ
فیرعهون (به گاڵته پێکردنهوه) وتی: به ڕاستی (وا دیاره) ئهو پێغهمبهرهی بۆ ئێوه ڕهوانه کراوه شێته!!
قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ
موسا وتی: پهروهردگاری خۆرههڵات و خۆرئاواو ههموو ئهو شتانهشه کهوا له نێوانیاندایه ئهگهر عهقڵ و بیروهۆشتان بخهنه کار!!
قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَٰهًا غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ
فیرعهون سوێندی خوارد و وتی: ئهگهر جگه له من کهسێکی تر بکهیته خوای خۆت و فهرمانبهرداری بیت، دهتخهمه ڕیزی بهندکراوهکانهوه و زیندانیت دهکهم...
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ
موسا وتی: باشه، ئهگهر بهڵگه و شتێکی ئاشکرات پیشان بدهم (لهسهر ڕاستگۆیی خۆم ههر بهندم دهکهیت)...
قَالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ
فیرعهون وتی: ئادهی بزانم چیت پێ دهکرێت ئهنجامی بده ئهگهر ڕاست دهکهیت!!...
فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ
ئهویش گۆچانهکهی فڕێدا، دهستبهجێ بوو به ههژدیهایهکی گهورهی ئاشکرا (فیرعهون و دار و دهستهی تۆقان)!!...
وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ
دهستیشی (خسته بن باڵی) و دهریهێنا خێرا بوو به (کافوری) سپی و دهدرهوشایهوه له بهر چاوی تهماشاکاران!!...
قَالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هَٰذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ
فیرعهون (هیچی بۆ نهمایهوه) به دانیشتوانی دهوروبهری خۆی وت: ئهم (فرستادهیه) جاودووگهرێکی زاناو شارهزایه!!...
يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ
دهیهوێت لهسهر زهوی خۆتان دهرتان بکات به هۆی جادوهکهیهوه، فهرمانتان به چییه؟ (چی بکهین باشه تا سنورێکی بۆ دابنێین).
قَالُوا أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَابْعَثْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ
دارو دهستهی فیرعهون وتیان: مۆڵهتێک بده به موساو براکهی، فهرمانیش بنێره بۆ کاربهدهستانی ههموو شارهکان تا خهڵکی کۆبکهنهوه و له پیلانهکه ئاگاداریاین بکهین!!...
يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ
بۆ ئهوهی فهرمانبهران ههرچی جادووگهری شارهزا ههیه بۆت بهێنن...
فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ
سهرهنجام جادوگهران له ڕۆژێکی دیاریکراو و کاتێکی دیاریکراودا کۆکرانهوه...
وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ
پاشان به خهڵکی وترا: ئایا (بۆ دیتنی ئهم دیمهن و شانۆیه) کۆنابنهوه؟!...
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ إِنْ كَانُوا هُمُ الْغَالِبِينَ
بۆ ئهوهی شوێنی جادووگهران بکهوین ئهگهر ئهوان سهرکهوتن و بردیانهوه!...
فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالُوا لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ
کاتێک جادووگهران هاتن بۆ لای فیرعهون، وتیان: ئایا پاداشتمان دهبێت ئهگهر ئێمه سهرکهوتین و بردمانهوه؟!
قَالَ نَعَمْ وَإِنَّكُمْ إِذًا لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ
فیرعهون وتی: بهڵێ بێگومان ئێوه لهو کاتهدا سهرهڕای ئهوه له نزیکانی من دهبن...
قَالَ لَهُمْ مُوسَىٰ أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ
(پاشان له ڕۆژ و کاتی دیاریکراودا) موسا به جادووگهرانی وت: چیتان پێیه فڕێی بدهن و چیتان له دهست دێت درێغی مهکهن؟!
فَأَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغَالِبُونَ
ئهوانیش ههرچی پهت و گوریس و دارو گۆچانیان ههیه فڕێیاندا و وتیان: به یارمهتی و دهسهڵاتی فیرعهون، بێگومان ههر ئێمه سهردهکهوین و ههر ئێمه دهیبهینهوه.
فَأَلْقَىٰ مُوسَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ
ئینجا موسا عهساکهی فڕێدا، ههرچی درۆ و دهلهسه و گوریس و داریان ههبوو، ههر ههمووی ههڵلووشی و له ناوی برد.
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سَاجِدِينَ
ئهوسا ئیتر ههموو جادووگهران، خران به ڕووداو سوژدهیان برد بۆ خوا...
قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ
وتیان: ئێمه باوهڕمان هێناوه به پهروهردگاری جیهانهکان.
رَبِّ مُوسَىٰ وَهَارُونَ
پهروهردگاری موساو هاروون.
قَالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ ۖ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ۚ لَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ
فیرعهون وتی: ههروا باوهڕتان پێ هێنا پێش ئهوهی مۆڵهتتان بدهم بێگومان ئهم جادووگهره، گهورهکهتانه، که فێری جادووگهری کردوون، خۆتان دهبیننهوه، دهبێت دهست قاچتان به پێچهوانهوه بقرتێنم و ههمووتان له جاچ بدهم.
قَالُوا لَا ضَيْرَ ۖ إِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ
جادووگهرانی ئهوسا و ئیماندارانی ئێستا، بێ ترس وتیان: هیچ زهرهرو زیانی بۆمان نابێت (له ههڕهشه ناترسین) چونکه ئێمه دڵنیاین که بۆ لای پهروهردگارمان دهگهڕێینهوه.
إِنَّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَايَانَا أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ
ئێمه به ڕاستی بهتهماین و ئومێدهوارین که پهروهردگارمان له گوناههکانمان خۆش ببێت ههر بهوهی یهکهم دهستهین له ئیمانداران (چاوپۆشی له ڕابووردووی ناپهسهندمان دهکات).
۞ وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ
(دوای ساڵهها) وهحیمان نارد بۆ موسا (ئیتر وڵات بهجێ بهێڵێت) شهوڕهویی بکه به بهندهکانم و دڵنیاش بن که (دوژمنان) شوێنتان دهکهون...
فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ
فیرعهون (که ههواڵی زانی) ناردی بۆ شارهکان که هێز کۆبکهنهوه و (نهیهڵن نهوهی ئیسرائیل کۆچ بکهن)...
إِنَّ هَٰؤُلَاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ
(جاڕی داو وتی) بێگومان ئهوانه دهستهیهکی کهمن و زوو باڵبهستیان دهکهین...
وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَائِظُونَ
به ڕاستی ئهوانه سهرکهشییان کردووه و ئێمهیان تووڕه کردووه...
وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حَاذِرُونَ
(خهمتان نهبێت) بێگومان ئێمه ههموومان بێدارو ئاگادارین (له نهخشهیان)...
فَأَخْرَجْنَاهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ
ئینجا ئێمه (بهو شێوهیه فیرعهون ودارو دهستهیمان) دهرهێنا له ناو باخ و باخات و کانیاوهکان...
وَكُنُوزٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ
له نێو گهنجینهی جۆراو جۆر و جێگه و ڕێگهی خۆش و ڕازاوهدا...
كَذَٰلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا بَنِي إِسْرَائِيلَ
نهوهی ئیسرائیلمان کرد به خاوهنی (زۆربهی) ماڵ و سامانیان...
فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ
ئهوسا (فیرعهون و دارو دهستهی) شوێنیان کهوتن، لهگهڵ خۆرههڵاتندا پێیان گهیشتن...
فَلَمَّا تَرَاءَى الْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَابُ مُوسَىٰ إِنَّا لَمُدْرَكُونَ
کاتێک ههردوولا یهکتریان بهدی کرد، یارانی موسا وتیان: بهڕاستی پێمانگهیشتن و ئێمه تیا چووین.
قَالَ كَلَّا ۖ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ
موسا وتی: نهخێر، وا نیه، من بهڕاستی پهروهردگارم لهگهڵدایهو ڕێنموویم دهکات (بۆ ڕزگاری و سهرفرازی)
فَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ ۖ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ
ئهوسا ئێمه وهحیمان نارد بۆ موسا که: به عهساکهت بماڵه به دهریاکهدا، (ههر که ئهو کارهی کرد) دهریا شهق بوو و ههر ڕێگه و شهقامێکی دهوره درا به شهپۆلی گهورهی ئاو، که وهک کێوی گهوره و مهزن وابوو (ئاوهکه ههڵدرایهوه دوانزه کۆڵانی بۆ دوانزه تایهفهکهی نهوهی ئیسرائیل دروست کردو به نێوانیاندا پهڕینهوه)...
وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ
پاشان ئهوانی ترمان لهو شوێنه نزیک کردهوه...
وَأَنْجَيْنَا مُوسَىٰ وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ
موسا و ههموو ئهوانهش لهگهڵیدا بوون ڕزگارمان بوو...
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
پاشان ئهوانی ترمان نوقمی دهریا کرد.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
تهماشای ئایهتی 8، 9 بکه.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
تهماشای ئایهتی 8، 9 بکه.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَاهِيمَ
ههروهها بهسهرهات وههواڵی ئیبراهیم بۆ ئهو خهڵکه باس بکه.
إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا تَعْبُدُونَ
کاتێک به باوکی و به قهومهکهی وت: باشه، ئهوه ئێوه چی دهپهرستن؟!
قَالُوا نَعْبُدُ أَصْنَامًا فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِفِينَ
وتیان (ئاشکرایه) ئێمه کۆمهڵێ بت دهپهرستین و بهردهوام دهورو خولیان دهدهین.
قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ
ئیبراهیم وتی: ئایا کاتێک که هاناو هاواریان بۆ دهبهن و دوعا و نزا دهکهن، گوێیان له ئاهو ناڵه و داخوازیهکانتان ههیه؟!...
أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ
یاخود دهتوانن ئهوانه قازانجێک یان زیانێکتان پێبگهیهنن؟...
قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءَنَا كَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ
بت پهرستان وتیان: (ئێمه ئهوه نازانین) باو باپیرانمان بینیوه ئاوایان کردووه (ئێمهش وا دهکهین)...
قَالَ أَفَرَأَيْتُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ
ئیبراهیم وتی: باشه ئاخر ئێوه نابینن چی دهپهرستن (کهی ئهو شتانه شایستهی پهرستنن)...
أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمُ الْأَقْدَمُونَ
به ڕاستی ئێوهش و باو باپیرانی دێرینیشتان (به ههڵهدا چوون)...
فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعَالَمِينَ
بێگومان ههموو ئهوانه دوژمنی منن، به دوژمنی خۆمیان دهزانم جگه له پهروهردگاری جیهانهکان...
الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ
ئهوهی دروستی کردووم ههر ئهو ڕێنموییم دهکات (بۆ بهختهوهری ههردوو جیهان)...
وَالَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِ
ئهو زاتهش خۆی خۆراکم پێ دهبهخشێت و تینویهتیم دهشکێنێت...
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
کاتێکیش که نهخۆش دهکهوم، ئهوه ههر ئهو چارهسهرم دهکات و شیفام بۆ دهنێرێت...
وَالَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ
ههر ئهویش دهممرێنێت و لهوهودواش زیندووم دهکاتهوه...
وَالَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ
ههر ئهوه ئومێدم پێیهتی که له گوناهم خۆش ببێت له ڕۆژی قیامهتدا...
رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
(ئینجا ئیبراهیم نزای کردو وتی) پهروهردگارا: زانیاری ودانایی و دهسهڵاتی تهواوم پێ ببهخشه و پهیوهستم بکه به چاکهکارانهوه.
وَاجْعَلْ لِي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ
پهروهردگارا؛ یادی خێرم با لهسهر زاری نهوهکانی داهاتوودا بمێنێت.
وَاجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ
بمگێڕه له ئهو کهسهناش که بهههشتی پڕ له نازو نیعمهت بهدهست دههێنن و دهبنه خاوهنی.
وَاغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّالِّينَ
له باوکیشم خۆش ببه بهڕاستی ئهو له ڕیزی گومڕاکاندا بوو (دیاره هێشتا لێی نا ئومێد نهبووه)
وَلَا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ
له ڕۆژی زیندوو بوونهوهی ئهو خهڵكهدا شهرمهزارو خهجاڵهتم مهکه.
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ
ئهو ڕۆژهی نه ماڵ سوود دهبهخشێت و (فریای ئادهمیزاد دهکهوێت) نه منداڵ و نهوه.
إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
مهگهر کهسێک به دڵ و دهروونی پاک و بێگهردو پڕ له ئیمان، به خزمهت پهروهردگار گهیشتبێت.
وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ
ئهو کاته، بهههشت له چاکهکاران و خواناسان نزیک کراوهتهوه.
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ
دۆزهخیش بۆ گومڕاو سهرلێشێواوهکان دهرخراوه...
وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ
پێشیان دهوترێ: له کوێن ئهوانهی دهتانپهرست؟...
مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ
له جیاتی خوا، ئایا یارمهتی ئێوهیان پێ دهدرێت یان فریای خۆیان دهکهون؟
فَكُبْكِبُوا فِيهَا هُمْ وَالْغَاوُونَ
ئینجا ههموویان به پاڵهپهستۆو توندو تیژییهوه، بتهکان و گومڕاکان بهسهر ڕوودا فڕێ دهدرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه...
وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ
(هاوڕێ لهگهڵ) ههر ههموو سهربازان و دهست و پێوهندی شهیتاندا.
قَالُوا وَهُمْ فِيهَا يَخْتَصِمُونَ
(بت پهرستان: به بتهکان و پهرستراوهکانیان) دهڵێن: به ڕق و کینهوه، له کاتێکدا که ئاژاوهو کێشه دهگێڕن له دۆزهخدا...
تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه له گومڕاییهکی ئاشکرادا دهژیاین...
إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعَالَمِينَ
کاتێک که ئێوهمان دهبرده ڕیزی پهروهردگاری جیهانیانهوه و یهکسانمان دهکردن لهگهڵیدا...
وَمَا أَضَلَّنَا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ
ئێمه کهس گومڕای نهکردین تهنها گوناهکار و تاوانبارهکان نهبێت...
فَمَا لَنَا مِنْ شَافِعِينَ
کهواته ئێمه هیچ تکاکارێکمان بۆ نییه...
وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍ
یاخود هاوڕێیهکی دلسۆز ههوڵێکمان بۆ بدات، یان دڵخۆشیمان بداتهوه...
فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
جا خۆزگه جارێکی تر مۆڵهتمان بدرایه و (بگهڕاینهوه بۆ دنیا) و به هۆی ئهوهوه بچینه ڕیزی ئیماندارانهوه.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ
قهومی - نوح - یش بهرنامهی ههر ههموو پێغهمبهرانیان به درۆ زانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک - نوح - ی برایان پێی وتن: باشه، ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟!
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ
به ڕاستی دڵنیابن که من فرستادهیهکی ئهمین و دڵسۆزم بۆتان...
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
کهوابوو له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بکهن...
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ
من داوای هیچ جۆره پاداشتێکتان لێ ناکهم لهسهری، من تهنها پاداشتی خۆم له پهروهردگاری جیهانهکان دهخوازم.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
ههمیشه له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بن...
۞ قَالُوا أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ
ههندێک له دهمدارانی قهوموکهی) وتیان: ئێمه چۆن باوهڕ له بهر خاتری تۆ بهێنین، له کاتێکدا که کهسانی ههژارو داماو شوێنت کهوتوون.
قَالَ وَمَا عِلْمِي بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
نوح وتی: جا من چوزانم، ئهوان چ کارو کردهوهیهکیان ئهنجامدهدا (من بانگم کردن بۆ ئیمان و بڕوایان هێناوه).
إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّي ۖ لَوْ تَشْعُرُونَ
حساب و پرسینهوهیان تهنها لهسهر پهروهردگاری منهو لهسهر کهسی تر نییه، ئهگهر ههست و هۆشیاریتان ههیه...
وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ
من ههرگیز ئیمانداران دهرناکهم و (دڵیان نائێشێنم)...
إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ
بهڵکو من تهنها بێدارکهرهوهیهکی ئاشکرا نهبێت هیچی تر نیم...
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ
(ئهوسا دهسهڵاتداران) وتیان: ئهی نوح ئهگهر کۆڵ نهدهیت و کۆتای بهم باسانه نههێنیت، بهڕاستی له ڕهجم کراوان دهبیت و (بهرد بارانت دهکهین).
قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ
(نوح سکاڵای کردو) وتی: پهروهردگارا بهڕاستی قهومهکهم بڕوایان پێنهکردم.
فَافْتَحْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِي وَمَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
کهواته داواکارم سهرکهوتنم پێببهخشیت بهسهریاندا و دهروم لێ بکهیتهوه و خۆم و ئیماندارانی یاوهریشم ڕزگار بکهیت.
فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ
ئهوسا ئێمه) خۆی و ههرچی لهگهڵیدا بوون ڕزگارمان کرد له کهشتیه بارههڵگرهکهدا.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ
پاشان دوای ئهوان ههرچی مایهوه (لهخهڵکه گومڕاکه) نوقمی ئاوی زریانهکهمان کرد.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8-9 بده.
كَذَّبَتْ عَادٌ الْمُرْسَلِينَ
قهومی عادیش بهرنامهی ههر ههموو پێغهمبهرانیان به درۆزانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک (هود)ی پێغهمبهری برایان پێی وتن: باشه، ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن.
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ
بهڕاستی دڵنیابن که من فرستادهیهکی ئهمین و دڵسۆزم بۆتان.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له خوا بترسن و فهرمانبهردارم بن...
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ
سهرنجی ئایهتی 109 بده...
أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ
ئایا ئێوه له ههموو شوێنێکی بڵندو سازگاردا کۆشک و تهلار دروست دهکهن و خۆتان سهرگهرمی کهیف و شادی دهکهن؟! (ئایا بۆ ئهوه دروست کراون؟)...
وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ
ههر خهریکی دروستکردنی کارگهو کارخانهن و به ئومێدی ئهوهن ههمیشه بژین و نهمرن...
وَإِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ
کاتێک پهلامار دهدهن، به شێوهیهکی زۆر دڵ ڕهق و دڕندانه پهلامار دهدهن دهست دهوهشێنن!...
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
کهواته له خوا بترسن و فهرمانبهردارم بن...
وَاتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَ
لهو زاته بترسن که خۆتان دهزانن چی پێبهخشیوون...
أَمَدَّكُمْ بِأَنْعَامٍ وَبَنِينَ
ماڵاتی زۆر و نهوهی زۆری پێبهخشیوون...
وَجَنَّاتٍ وَعُيُونٍ
ههروهها باخچه و باخات و کانی و سهرچاوهی زۆر...
إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
بهڕاستی من دهترسم له ڕۆژێکی زۆر سهختدا بهڵایهکی گهوره یهخهتان پێ بگرێت...
قَالُوا سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْوَاعِظِينَ
(ستهمکاران) وتیان: چوونیهکه بهلای ئێمهوه ئامۆژگاری کردبێت یانهتکردبێت؟!...
إِنْ هَٰذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ
ئهم بیر و باوهڕهی ئێمه ههمانه ڕهوشتی پێشینانمانهو هیچی تر.
وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
(ئێمه بڕوا ناکهین که وهک تۆ دهڵێیت) له سزادراوان وئازاردراوان بین.
فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَاهُمْ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
ئهوان بڕوایان پێنهکرد، ئێمهش لهناومان بردن، بهڕاستی له بهسهرهاتیاندا بهڵگه و نیشانهو عیبرهت ههیه، ههرچهنده زۆربهشیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) باڵا دهسته (بهسهر بێ باوهڕاندا) و بهسۆزو میهرهبانه (به ئیمانداران).
كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ
قهومی (ثمود) یش بڕوایان به پێغهمبهرانیان نهکرد.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَالِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک صالحی برایان پێی وتن: باشه ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ
سهرنجی ئایهتی 107 بده.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له 108 دا مانا کراوه.
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ
له 109 دا مانا کراوه.
أَتُتْرَكُونَ فِي مَا هَاهُنَا آمِنِينَ
ئایا وادهزانن ههروا ئالێرهدا به خۆشی و ئاسوودهیی دههێلرێنهوه (ژیانتان کۆتای نایهت)؟.
فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ
له ناو باخ و باخات و کانیاوی سازگاردا؟!!
وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ
له ناو بێستان و دارخورمادا که خورمای نهرم و ناسک و بهتام دهگرێت؟!!
وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا فَارِهِينَ
(ههروهها بۆتان دهلوێت) ماڵو شوێنی خۆش له چیاکان دابتاشن و به جوانی دروستی بکهن و بهخۆشی تیایدا کهشخه بکهن؟!
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بکهن.
وَلَا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ
به فهرمانی موسریف وله سنوور دهرچووهکان ههڵس وکهوت مهکهن...
الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ
ئهوانهی که تۆوی فهسادو تاوان له زهویدا دهچێنن و ههرگیز چاکسازی ناکهن.
قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ
خوانهناسان وتیان: وادیاره تۆ بهڕاستی لهوانهی که فێڵ و جادووت لێکراوه!!
مَا أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا فَأْتِ بِآيَةٍ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ
تۆ جگه لهوهی که ههر بهشهرێکی وهک ئێمه، هیچی تر نیت، بهڵگهیهکمان نیشان بده ئهگهر له ڕاستگۆیانیت؟!
قَالَ هَٰذِهِ نَاقَةٌ لَهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ
جا خوای به توانا حوشترێکی بۆ بهدیهێنان، تا دهمکوتیان بکات و بیانویان ببڕێت)، ئینجا _ صالح_ پێغهمبهر پێی وتن: ئهمه وشترێکهو موعجیزهیهکه دهبێت ڕۆژێک ئاو تهنها بۆ ئهم بێت، ڕۆژێکیش بۆ ئێوه دیاریکراو بێت.
وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ
نهکهن دهستدرێژی بکهنه سهرو ئازاری بدهن، بههۆی ئهوهوه سزایهکی سهخت له ڕۆژێکی سامناکدا یهخهتان نهگرێت.
فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ
بهڵام گوێیان نهدا به ئامۆژگاریهکانی صالح)، جا سهریان بڕی و دهستبهجێ له بهیانیدا پهشیمان بوونهوه...
فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
ئهوسا بههۆی ئهوهوه خێرا سزای خوایی یهخهی گرتن، بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگه و نیشانه ههیه (لهسهر تۆڵهی خوایی) ههرچهنده زۆربهشیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 9 بده.
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ
قهومی لوطیش بڕوایان به پێغهمبهران نهکرد...
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک (لوط) ی برایان پێی وتن: باشه ئهوه ئێوه له خوا ناترسن.
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107 - 108 - 109) دا مانا کراوه.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107 - 108 - 109) دا مانا کراوه
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107-108-109) دا مانا کراوه.
أَتَأْتُونَ الذُّكْرَانَ مِنَ الْعَالَمِينَ
ئایا له ناو ئهو ههموو خهڵکهدا ئێوه به شوێن نێرینهدا دهگهڕێن و دهتانهوێت ئارهزووی جووت بوون لهگهڵ ئهواندا جێبهجێ بکهن؟...
وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ ۚ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ
وازیش دههێنن له هاوسهران و هاوجووتانی خۆتان که پهروهردگارتان بۆی دروست کردوون، بهڵکو ئێوه ههر قهومێکی نالهبارو بهدڕهوشت و ناڕهسهنن.
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا لُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِينَ
تاوانباران وتیان: ئهی لوط، ئهگهر کۆڵ نهدهیت له دهربهدهر کراوان دهبیت.
قَالَ إِنِّي لِعَمَلِكُمْ مِنَ الْقَالِينَ
لوط وتی: بهڕاستی من بێزارم له کارو کردهوهتان و نهفرهتی لێدهکهم و بێدهنگ نابم.
رَبِّ نَجِّنِي وَأَهْلِي مِمَّا يَعْمَلُونَ
ئهوسا که نائومێد بوو لێیان، نزای کردو وتی: پهروهردگارا خۆم و ماڵ و خێزانم ڕزگار بکه لهو کاروکردهوانهی ئهمانه دهیکهن.
فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ
جا ئێمهش نزامان گیرا کرد و خۆی و ماڵ و خێزانیمان ههمووی ڕزگار کرد...
إِلَّا عَجُوزًا فِي الْغَابِرِينَ
جگه له پیرهژنێک (که هاوسهری بوو) له تیا چووهکان بوو (چونکه باوهڕی به پهیامهکهی نهبوو)
ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ
لهوهودوا ئهوانی ترمان ڕیشهکهن کرد.
وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا ۖ فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ
بهسهختیش بهرد بارانمان کردن، ئای که خراپ و سهخت و دژواره بارانی بێدارکراوهکان.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
(174)، (175) سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
(175)، (174) سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
كَذَّبَ أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ
خاوهنی باخ و باخاته چڕو پڕهکانیش بهرنامهی گشت پێغهمبهرانیان بهدرۆزانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک شوعهیب پێغهمبهر پێی وتن: باشه، ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ
سهرنجی ئایهتی 107 بده.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ
سهرنجی ئایهتی 108 بده.
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ الْعَالَمِينَ
سهرنجی ئایهتی 109 بده.
۞ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ
له کێشان و پێواندا وهفادار بن و فێڵ مهکهن و لهو کهسانه مهبن که زهرهر به خهڵکی دهگهیهنن و شتیان بێ نرخ دهکهن و (ههر بهرژهوهندی خۆیانیان دهوێت).
وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ
به تهرازوو پێوهری ڕاست و دروستیش کێشانه بکهن.
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
نرخی کهلوپهل و شتومهکی خهڵكی مهشکێننو سووکی مهکهن و له زهویدا فهساد و تاوان ئهنجام مهدهن.
وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ
ههر لهو زاته بترسن که ئێوهش و نهوهکانی پێش ئێوهشی دروست کردووه.
قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ
(نهفامان) وتیان: بهڕاستی تۆ ئهی شوعهیب ههر له جادوو لێکراوانیت.
وَمَا أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا وَإِنْ نَظُنُّكَ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ
تۆ تهنها مرۆڤێکی وک ئێمهیت و هیچی تر، بهڕاستی واگومان دهبهین کهله درۆزنان بیت!!
فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِنَ السَّمَاءِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ
ده پارچهیهک له ئاسمانهوه بهسهرماندا دابارێنه ئهگهر تۆ له ڕیزی ڕاستگۆیاندایت؟!
قَالَ رَبِّي أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ
شوعهیب وتی: من دڵنیام لهوهی که پهروهردگارم ئاگاداره بهوهی که دهیکهن.
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ۚ إِنَّهُ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
سهرهنجام، قهومی نالهبار بڕوایان به شوعهیب نهکرد، ئیتر سزای ههورو سێبهر (که له ژێریدا ئاگر باران کران) دایگرتن، بهڕاستی ئهو سزایه سزای ڕۆژێکی گهورهو سهخت بوو.
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ
بهڕاستی ئهم قورئانه لهلایهن پهروهردگاری جیهانهکانهوه ڕهوانه کراوه.
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ
جوبرهئیلی ئهمین (فریشتهی وهحی) دایبهزاندووه.
عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ
بۆ سهر دڵی تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم تا بچیته ڕیزی ئهو کهسانهوه که خهڵکی بێداردهکهنهوه و له خهوی غهفڵهت دایاندهچڵهکێنن.
بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ
به زمانی عهرهبی ڕوون و ئاشکرا، یاخود به زمانێکی پاراو و شیرین و ڕوون.
وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ
بێگومان ههواڵی ڕاستی و دروستی ئهم قورئانه له کتێبه پێشووهکاندا باسکراوه.
أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ
ئایا لهوهدا بهڵگه و نیشانه نهبوو بۆ ئهو خهڵکه که زاناکانی نهوهی ئیسرائیل دهربارهی پێغهمبهر و قورئان، گهلێ شت دهزانن.
وَلَوْ نَزَّلْنَاهُ عَلَىٰ بَعْضِ الْأَعْجَمِينَ
خۆ ئهگهر قورئانمان دابهزاندایه بۆ سهر کهسانێکی تر جگه له عهرهبهکان...
فَقَرَأَهُ عَلَيْهِمْ مَا كَانُوا بِهِ مُؤْمِنِينَ
بیشخوێندایه بهسهریاندا ههر باوهڕیان پێ نهدهکرد...
كَذَٰلِكَ سَلَكْنَاهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ
ههر ئابهو شێوهیه، بهردهوام کارکردی قورئان له دڵی تاوانباراندا جێگیر دهکهین...
لَا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ
که ههر باوهڕیان پێی نابێت ههتا سزایهکی به ئێش و ئازار دهبینن...
فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
که کوتوپڕ یهخهیان دهگرێت و ئهوان ههست به نزیک بوونهوهی ناکهن.
فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ
ئهو کاته هاوار دهکهن و) دهڵێن: ئایا ئیتر مۆڵهتمان دهدرێت، ئایا ئیتر جارێکی تر فرسهتمان دهدرێتێ؟!.
أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ
ئایا ئهوانه پهلهیانه زوو سزای ئێمه یهخهیان بگرێت؟!
أَفَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِينَ
باشه ئایا ئهگهر ساڵهها مۆڵهتیان بدهین و ژیانی دنیا بهخۆشی ببهنه سهر، باوهڕ دههێنن؟!
ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا كَانُوا يُوعَدُونَ
پاشان ئهگهر ئهو ههڕهشه و سزایهی که لهوان کراوه هاته دی و پێش هات، دهتوانن چی بکهن؟!
مَا أَغْنَىٰ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يُمَتَّعُونَ
ئهوسا ئیتر ئهو ڕابواردنهی دنیایان هیچ فریایان ناکهوێت و بێ سوود دهبێت.
وَمَا أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَ
ئێمه ههر شارو شارۆچکهیهکمان کاول کردبێت بهبێ فرستاده و بێدارخهرهوه نهبووه.
ذِكْرَىٰ وَمَا كُنَّا ظَالِمِينَ
تا دابچڵهکێن و بیر بکهنهوه، بێگومان ههرگیز ئێمه ستهمکار نهبووین و نابین.
وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّيَاطِينُ
دڵنیا بن که ئایهتهکانی ئهم قورئانه وهنهبێت له ڕێگهی شهیتانهکانهوه ڕهوانه کرابێت
وَمَا يَنْبَغِي لَهُمْ وَمَا يَسْتَطِيعُونَ
شتی وا بهوان ناکرێت و ههرگیز ناتوانن به کاری وا ههستن.
إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ
بێگومان ئهو شهیتانانه له بیستنی وهحی و فهرمانهکانی خوا که ڕادهگهیهنرێت به فریشتهکان دوور و بهرکهنارن.
فَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ
کهواته ئهی ئیمانداران، لهگهڵ خوادا هانا و هاوار بۆ بهناو خوایهکی تر مهبه، چونکه بههۆی ئهوهوه تۆش له سزا دراوان دهبیت.
وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) سهرهتا عهشرهت و تایهفه و کهس و کاری نزیکت بێدار بکهرهوه و بترسێنه.
وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
باڵی بهزهیی و میهرهبانی خۆت نهوی بکه بۆ ئهو ئیماندارانهی که شوێنت کهوتوون.
فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ
ئهگهر خوانهناسان یاخی بوون و سهرپێچیان کرد، ئهوه پێیان بڵێ: که بهڕاستی من بهریم له ههموو ئهو کارو کردهوانهی که دهیکهن.
وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ
محمد (صلی الله علیه وسلم) پشت به خوای باڵا دهست ومیهرهبانت ببهسته.
الَّذِي يَرَاكَ حِينَ تَقُومُ
ئهو زاتهی که دهتبینێت کاتێک ههڵدهستیت له شهوگاردا دهیپهرستیت.
وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ
ئهو زاته تۆ دهبینێت که چۆن له ڕیزی سوژدهبهراندا ههڵس و کهوت دهکهیت.
إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
بهڕاستی ئهو خوایه زاتێکی بیسهرو زانایه (بهگوفتارو نیهتتان).
هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلَىٰ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيَاطِينُ
ئایا پێتان بڵێم که شهیتانهکان دادهبهزنه سهر کێ؟
تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ
دادهبهزنه سهر ههموو کهسێکی بوختانچی و تاوانبار و گوناهکار.
يُلْقُونَ السَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كَاذِبُونَ
شهیتانهکان گوێ ههڵدهخهن بۆ ههواڵی ئاسمان و زۆربهشیان درۆزنن.
وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ
سهرگهردان و سهرلێشێواوهکانیش شوێنی شاعیران دهکهون.
أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ
ئایا نابینیت که ئهوانه له ههموو دۆڵێکدا سهرههڵدهدهن و له ههموو شتێک دهدوێن.
وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ
بهڕاستی ئهوانه شتێک دهڵێن و بهکردهوه نایکهن (کردارو گوفتاریان دووره له یهکهوه).
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا ۗ وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ
جگه لهوانهیان که باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه و یادی خوایان زۆر کردووه، (بهو تواناییهی که ههیانه) پشتیوانیان کردووه لهو ئیماندارانهی که ستهمیان لێکراوه، سهرئهنجام ئهوانهی ستهمیان کردووه دهزانن که بهچۆن تێکشکاویهک دهگهڕێنهوه بۆ لای خواو چۆن ژێرهو ژوور دهبن و تیادهچن.