68Al-Qalam

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ن ۚ وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ

Nun. And olsun qələmə və qələmə alınanlara!

مَا أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ

Məhz Rəbbinin mərhəmətinə görə sən dəli deyilsən.

وَإِنَّ لَكَ لَأَجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ

Şübhəsiz ki, sənin üçün tükənməz bir mükafat hazırlanmışdır.

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ

Həqiqətən də, sən böyük əxlaq sahibisən!

فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُونَ

Sən də görəcəksən, onlar da –

بِأَيْيِكُمُ الْمَفْتُونُ

hansınızın dəli olduğunu.

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Şübhəsiz ki, Rəbbin Onun yolundan azanları və haqq yolda olanları daha yaxşı tanıyır.

فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ

Elə isə haqqı yalan sayanlara güzəştə getmə.

وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ

Müşriklər istəyirlər ki, sən onlara güzəşt edəsən, onlar da sənə güzəşt etsinlər.

وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ

İtaət etmə hər tez-tez and içənə, alçağa,

هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ

qeybət edənə, dedi-qodu yayana,

مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

xeyrə mane olana, həddi aşana, günahkara,

عُتُلٍّ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ

daş ürəkliyə, bunlardan sonra da başqasının adını mənimsəyən fırıldaqçıya –

أَنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ

o adam var-dövlət və oğul-uşaq sahibi olsa belə.

إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Ayələrimiz ona oxunduğu zaman: “Bu, keçmişdəkilərin əsatirlərindəndir!”– deyər.

سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ

Biz onun burnuna damğa vuracağıq.

إِنَّا بَلَوْنَاهُمْ كَمَا بَلَوْنَا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ

Həqiqətən, Biz bağ sahiblərini sınağa çəkdiyimiz kimi onları da sınağa çəkdik. O zaman bağ sahibləri səhər açılanda bağda olan meyvələri mütləq dərəcəklərinə and içmişdilər

وَلَا يَسْتَثْنُونَ

və heç bir istisna da etməmişdilər (“inşallah” deməmişdilər).

فَطَافَ عَلَيْهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَهُمْ نَائِمُونَ

Onlar yuxuda ikən Rəbbinin əzabı o bağı bürüdü.

فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ

Bağ yanıb zülmət gecə kimi qapqara oldu.

فَتَنَادَوْا مُصْبِحِينَ

Onlar səhər qalxdıqda bir-birlərini çağırdılar:

أَنِ اغْدُوا عَلَىٰ حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَارِمِينَ

“Əgər meyvə dərəcəksinizsə, bağınıza erkən gedin!”

فَانْطَلَقُوا وَهُمْ يَتَخَافَتُونَ

Onlar bağa yollandılar, yol boyu da bir-birlərinə belə pıçıldayırdılar:

أَنْ لَا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِسْكِينٌ

“Bu gün oraya – yanınıza heç bir kasıb girməsin!”

وَغَدَوْا عَلَىٰ حَرْدٍ قَادِرِينَ

Onlar bu məqsədlə kasıbları bağa buraxmamağa qadir olacaqlarını zənn edib erkən getdilər.

فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ

Bağı görəndə isə belə dedilər: “Deyəsən, biz düz gəlməmişik!

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

Xeyr! Biz bu bağın xeyrindən məhrum olmuşuq!”

قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ

Onların ən insaflısı dedi: “Məgər mən sizə Allahın şəninə təriflər söyləyin deməmişdimmi?”

قَالُوا سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ

Onlar dedilər: “Rəbbimiz pakdır, müqəddəsdir! Həqiqətən də, biz özümüzə zülm etmişik!”

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَاوَمُونَ

Onlar dönüb bir-birlərini qınamağa başladılar

قَالُوا يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا طَاغِينَ

və dedilər: “Vay halımıza! Biz həddi aşanlarıq!

عَسَىٰ رَبُّنَا أَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِنْهَا إِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا رَاغِبُونَ

Ola bilsin ki, Rəbbimiz bizə bu bağın əvəzinə ondan daha yaxşısını versin. Əlbəttə, biz Rəbbimizə yönəlirik”.

كَذَٰلِكَ الْعَذَابُ ۖ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Dünyadakı əzab belədir. Axirət əzabı isə daha böyükdür! Kaş biləydilər!

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Şübhəsiz ki, müttəqilər üçün Rəbbin dərgahında Nəim bağları hazırlanmışdır.

أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ

Biz heç müsəlmanları günahkarlara tay tutarıqmı?

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

Sizə nə olub, necə hökm verirsiniz?

أَمْ لَكُمْ كِتَابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ

Yoxsa sizin elə bir kitabınız vardır ki, üsyankarla itaətkarın eyni olduğunu ondan oxuyursunuz?

إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ

Ya da onda bəyəndiyiniz hər bir şeyin sizin olacağı yazılmışdır?

أَمْ لَكُمْ أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۙ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ

Yaxud Bizimlə Qiyamət gününədək əhd bağlamısınız ki, istədiyiniz hər şey sizin olacaqdır?

سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ

Onlardan soruş ki, kim buna zamin duracaqdır?

أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ فَلْيَأْتُوا بِشُرَكَائِهِمْ إِنْ كَانُوا صَادِقِينَ

Yoxsa onların şərikləri vardır? Əgər doğru danışırlarsa, onda qoy şəriklərini gətirsinlər.

يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ

Ayağın açılacağı və onlar səcdəyə çağırılacaqları, lakin buna qadir ola bilməyəcəkləri gün –

خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ

onların baxışları yazıq görkəm alacaq, özlərini də zillət bürüyəcəkdir. Hərçənd ki, onlar dünyada ikən sağ-salamat halda səcdə qılmağa dəvət olunurdular.

فَذَرْنِي وَمَنْ يُكَذِّبُ بِهَٰذَا الْحَدِيثِ ۖ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ

Bu Sözü yalan sayanları Mənim öhdəmə burax. Biz onları tovlayıb bilmədikləri bir yöndən tədricən əzaba sürükləyirik.

وَأُمْلِي لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ

Hələlik Mən onlara möhlət verirəm. Şübhəsiz ki, Mənim kafirlər üçün qurduğum hiyləm çox güclüdür.

أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ

Yoxsa sən onlardan bir muzd istəyirsən və onlar da ağır bir borca düşüblər?

أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

Yoxsa qeyb onların əlindədir və onlar da ona baxıb istədiklərini yazırlar?

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

Sən öz Rəbbinin hökmünə səbir et və balıq sahibi Yunus kimi olma! O zaman o, qəm-qüssə içində Rəbbinə dua etmişdi.

لَوْلَا أَنْ تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ

Əgər Rəbbinin mərhəməti ona yetişməsəydi, o, qınanmış halda heç bir bitki bitməyən boş yerə atılacaqdı.

فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ

Lakin Rəbbi onu seçib əməlisalehlərdən etdi.

وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ

Həqiqətən, kafirlər Zikri (Quranı) eşitdikləri zaman öz baxışları ilə az qala səni gözə gətirələr. Onlar çarəsizlikdən: “O, dəlidir!”– deyirlər.

وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

Halbuki bu Quran aləmlər üçün öyüd-nəsihətdən başqa bir şey deyildir.