75Al-Qiyaama

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ

Әлбәттә, кыямәт көне белән ант итәмен.

وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ

Һәм үкенеп үзен шелтә кылучы кеше белән ант итәмен. (Кыямәттә һәр кеше үзен шелтә кылыр: яхшы булса яхшылыкны ник күбрәк кылмадым дип, Яман булса яманлыкны ник кылдым, дияр).

أَيَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظَامَهُ

Әйә Адәм баласы уйлыймы – үлгәч аның черегән сөякләрен Без җыя алмабыз дип? (Күп кеше: "Сөяге череп беткән адәм ничек терелсен", – диләр).

بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَنْ نُسَوِّيَ بَنَانَهُ

Әйә көче җитүчеләрдәнбез кешенең черегән кечкенә бармак сөякләрен бер-берсенә кушарга.

بَلْ يُرِيدُ الْإِنْسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ

Бәлки адәм баласы Аллаһ йөкләгәнне куеп киләчәк гомереңдә нәфесе теләгән бозык эшләрне кылып йөрергә телидер

يَسْأَلُ أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ

Ул кеше: кыямәт кайчан була әле, дип сорыйдыр

فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ

Һәркайчан кыямәтнең куркынычыннан күзләр тонып караңгыланса.

وَخَسَفَ الْقَمَرُ

Ай тотылса.

وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ

Һәм кояш илә ай бергә кушылсалар, кыямәт булыр.

يَقُولُ الْإِنْسَانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ

Ул көндә кеше әйтер: "Бу куркынычтан кайда качарга?"

كَلَّا لَا وَزَرَ

Бүген качып котыла торган урын юк.

إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ

Бу көндә карарланачак урын фәкать Раббың хозурындадыр.

يُنَبَّأُ الْإِنْسَانُ يَوْمَئِذٍ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ

Ул көндә кешегә хәбәр бирелер исән чагында кылган эшләреннән һәм үлгәндә калдырып киткән яхшы, яман эшләреннән.

بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ

Бәлки кеше, әлбәттә, үзенең зарарына гуаһдыр.

وَلَوْ أَلْقَىٰ مَعَاذِيرَهُ

Гәрчә фарыз гамәлләрне калдырып хәрам эшләрне эшләгән өчен гозерләр күрсәтсә дә. (Ягъни үзе гозерләр күрсәтеп сөйләсә дә барча әгъзалары аның зарарына гуаһлык бирерләр).

لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ

Ул Коръән аятьләрен тәкърар әйтү белән телеңне тибрәтмә, Җәбраил г-м сиңа укыган аятьләрне ашыгып яныңа алыр өчен.

إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ

Тәхкыйк Безнең өстебездәдер ул Коръәнне синең күңелендә җыймак һәм телендә укытмак.

فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ

Ул Коръәнне һәркайчан Җәбраилдан сиңа укытсак, аның укуыңа ияр!

ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ

Соңра ул Коръәнне яхшылап аңлатмак вә читеннәрен чишмәк Безнең өстебездәдер.

كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ

Юк, алай кирәкмәс, дөньяны ашыгып кәсеп итәсез һәм бик сөясез.

وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ

Әмма ахирәтне артка куясыз аның өчен ашыкмыйсыз.

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ

Кыямәт көнендә кайбер йөзләр шатланып агаручыдыр.

إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ

Ул йөз Раббысына караучыдыр.

وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ بَاسِرَةٌ

Дәхи кайбер йөзләр кайгыдан сытык вә кара булыр.

تَظُنُّ أَنْ يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌ

Аның хәлен күргәч арка буыннарын сындыручы ґәзаб килгән, дип уйларсың.

كَلَّا إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ

Юк әле, аң булыгыз әгәр җан күкрәкнең югары ягына җитсә,

وَقِيلَ مَنْ ۜ رَاقٍ

шул вакытта моңа хәзер кем дару, ярдәм бирер дип әйтелсә, яки фәрештәләр, бу кешенең җанын рәхмәт фәрештәләре алырмы әллә ґәзаб фәрештәләре алырмы дисәләр.

وَظَنَّ أَنَّهُ الْفِرَاقُ

Инде бу кеше дөньядан аерылам, дип уйлар.

وَالْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ

Дөньядан китә торган бу кешегә катылык өстенә катылык өстәлер, ягъни дөньядан вә якыннарыннан аерылу, Аллаһудан курку һәм җан бирү авырлыгы.

إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسَاقُ

Бүген бармак Раббың хозурындадыр.

فَلَا صَدَّقَ وَلَا صَلَّىٰ

Имансыз, динсез кеше Раббысы хозурына баргач, мәңгегә алданганын белер, ул ышанырга тиешле нәрсәләргә ышанмады һәм намаз да укымады.

وَلَٰكِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ

Ләкин Коръәнне ялганга тотты һәм кабул итүдән баш тартты.

ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰ أَهْلِهِ يَتَمَطَّىٰ

Моның соңында үзенең өй җәмәгатенә тәкәбберләнеп киерелә-киерелә барды.

أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰ

Ий мондый кеше сиңа ґәзаб тиеш, ґәзаб тиеш!

ثُمَّ أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰ

Дәхи сиңа ґәзаб тиеш, ґәзаб тиеш!

أَيَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدًى

Әнә адәм баласы үзенә Аллаһудан йөкләмә йөкләтелмәүне, Аллаһуга каршы эшләрдә ихтыярга куелумы һәм ахырда җавапсызлыкны телиме?

أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنَىٰ

Ул кеше бала ятак урынга коелган мәнидән бер генә тамчы нәрсә иде түгелме?

ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّىٰ

Моның ашында оешкан кан булды, Аллаһ аны халык кылып кеше сыйфатына китерде.

فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَىٰ

Аннан ир һәм хатын итеп халык кылды.

أَلَيْسَ ذَٰلِكَ بِقَادِرٍ عَلَىٰ أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتَىٰ

Бу эшләрне эшләгән Аллаһуның үлекләрне тергезергә көче җитмәсме?