70Al-Ma'aarij

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ

(Kafirlərdən) biri vaqe olacaq əzab (qiyamət əzabının nə vaxt və kimə üz verəcəyi) barədə soruşdu.

لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ

(O əzabı) kafirlərdən dəf edə biləcək bir kimsə yoxdur!

مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ

(O əzab yüksək) dərəcələr sahibi olan Allahdandır!

تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

Mələklər və ruh (Cəbrail) Onun dərgahına (dünya ilə müqayisədə) müddəti əlli min il olan bir gündə qalxarlar.

فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا

(Ya Peyğəmbər! Kafirlərin əziyyətlərinə) mətanətlə (heç bir təlaş, narahatlıq keçirmədən) səbr et!

إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيدًا

Şübhəsiz ki, onlar (müşriklər) onu (o əzabı) uzaq görürlər (ona inanmırlar).

وَنَرَاهُ قَرِيبًا

Biz isə onu yaxın görürük (ona inanırıq).

يَوْمَ تَكُونُ السَّمَاءُ كَالْمُهْلِ

O gün göy göyərmiş mis kimi olacaq;

وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ

Dağlar da didilmiş (rəngbərəng) yun kimi olacaqdır.

وَلَا يَسْأَلُ حَمِيمٌ حَمِيمًا

Və dost dostu arayıb axtarmayacaqdır (hərə öz hayına qalacaqdır).

يُبَصَّرُونَهُمْ ۚ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ

Onlar bir-birinə göstəriləcəklər (lakin bir-birini tanısalar da, özlərini tanımamazlığa vurub bir-birindən qaçacaqlar). O günün əzabından qurtarmaq üçün günahkar istərdi ki, fəda etsin (fidyə versin) öz oğullarını;

وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِيهِ

Övrətini və qardaşını;

وَفَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ

(Çətin günlərdə) ona sığınacaq verən əşirətini (qohum-əqrabasını);

وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنْجِيهِ

Və yer üzündə olanların hamısını – təki özünü (Allahın əzabından) qurtarsın!

كَلَّا ۖ إِنَّهَا لَظَىٰ

Xeyr (bu mümkün deyildir). Həqiqətən, o (Cəhənnəm) alovlu atəşdir.

نَزَّاعَةً لِلشَّوَىٰ

(Elə bir atəş ki) başın dərisini sıyırıb çıxardır (dərini sümükdən ayırır).

تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّىٰ

Çağırır (o Cəhənnəm itaətdən) çıxanı, (imandan) üz döndərəni

وَجَمَعَ فَأَوْعَىٰ

Və (mal-dövlət) yığıb saxlayanı! (Allahın payını verməyəni; acizə, yoxsula əl tutmayanı!)

۞ إِنَّ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا

Həqiqətən, insan (sərvətə) çox həris (tamahkar və kəmhövsələ) yaradılmışdır!

إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا

Ona bir pislik üz verdikdə fəryad qoparar.

وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا

Ona bir xeyir nəsib olduqda isə xəsis olar.

إِلَّا الْمُصَلِّينَ

Namaz qılanlar istisnadır!

الَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ

O kəslər ki, daim namaz qılarlar;

وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ

O kəslər ki, onların mallarında müəyyən bir haqq (pay) vardır -

لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ

Dilənən və (hər şeydən) məhrum olan (lakin abrına qısılıb dilənməyən) kimsə üçün;

وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

O kəslər ki, haqq-hesab gününü təsdiq edərlər;

وَالَّذِينَ هُمْ مِنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ

O kəslər ki, Rəbbinin əzabından qorxub tir-tir əsərlər;

إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ

Çünki onların Rəbbinin əzabından (bu əzabın kiməsə toxunub-toxunmayacağından) arxayın olmaq olmaz;

وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

O kəslər ki, ayıb yerlərini qoruyub saxlayarlar (zina etməzlər);

إِلَّا عَلَىٰ أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

Övrətləri və cariyələri istisna olmaqla. (Onlarla yaxınlıq etməyə görə) əsla qınanmazlar;

فَمَنِ ابْتَغَىٰ وَرَاءَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْعَادُونَ

Bundan artığını istəyənlər isə həddi aşanlardır;

وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

O kəslər ki, əmanətə xəyanət etməz, verdikləri sözü yerinə yetirərlər;

وَالَّذِينَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ

O kəslər ki, düzgün şəhadət verərlər

وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

Və o kəslər ki, namazlarını (layiqincə) hifz edərlər-

أُولَٰئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَ

Məhz onlar cənnətlərdə ehtiram olunacaq (əzizlənəcək) kimsələrdir!

فَمَالِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ

(Ya Peyğəmbər!) Kafirlərə nə olub ki, (boyunlarını qabağa uzadıb) sənə tərəf tələsirlər?

عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ

Sağdan və soldan dəstə-dəstə gəlirlər?

أَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ

Məgər onların hər biri Nəim cənnətlərinəmi daxil olacağına ümid edir?

كَلَّا ۖ إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ

Xeyr! (Bu ola bilməz). Biz onları özlərinin bildiyi şeydən yaratdıq! (İnsan bir qətrə natəmiz nütfədən xəlq edilmişdir. İnsanın e’tiqadı, imanı olmasa, bu vecsiz maddənin nə dəyərini, nə də qiyməti ola bilər?! Bu və ya digər şəxsin Cənnətə daxil olması üçün başlıca şərt onun Allaha iman gətirib Ona səmimi-qəlbdən itaət etməsidir. Nicat yolu yalnız budur!)

فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ

Məşriqlərin və məğriblərin Rəbbinə and olsun ki, Biz, həqiqətən, qadirik.

عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ خَيْرًا مِنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

Onları özlərindən daha yaxşısı ilə əvəz etməyə (onları məhv edib yerlərinə Allaha müt’i olan başqa bir məxluq gətirməyə). Və (bu işdə) heç kəs Bizim qarşımıza keçə bilməz! (Bizə mane ola bilməz!)

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

Elə isə (ya Peyğəmbər!) qoy onlar və’d olunduqları günə qovuşanadək (batil əməllərinə) dalsınlar və oynayıb-əylənsinlər!

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَىٰ نُصُبٍ يُوفِضُونَ

O gün onlar (dünyada ibadət etdikləri) bütlərin yanına tələsirmişlər kimi qəbirlərdən tez-tələsik çıxacaqlar.

خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۚ ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كَانُوا يُوعَدُونَ

Onların gözləri zəlilcəsinə yerə dikiləcək, özlərini də zillət bürüyəcəkdir. Bu onlara və’d olunmuş həmin qiyamət günüdür!