56Al-Waaqia

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

Воқеа воқеъ бўлганда.

لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ

Унинг воқеъ бўлишини ёлғон қилувчи (жон) йўқдир.

خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ

У ҳам пастлатувчи, ҳам кўтарувчидир.

إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا

Қачонки ер қаттиқ ларзага келганда.

وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا

Тоғлар майдаланиб, титилганда.

فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا

Бас, улар тарқалган чанг-тўзонга айланганда.

وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً

Ва сизлар уч тоифа бўлгангда.

فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ

Ўнг тараф эгалари. Ўнг тараф эгалари не(саодатлилар)дир?!

وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

Ва чап тараф эгалари. Чап тараф эгалари не(бадбахтлар)дир?!

وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ

Ва пешқадамлар, пешқадамлар.

أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ

Ана ўшалар, (Аллоҳга) яқин бўлганлар.

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Сернеъмат жаннатлардалар.

ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ

Аввалгилардан кўпгина жамоатлар.

وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ

Ва охиргилардан оздирлар.

عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ

Тўқима сўриларидалар.

مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ

Бир-бирларига рўбарў бўлиб, ёнбошлаган ҳолларидалар. (Яъни, пешқадамлар жаннат дуру-ёқутларни аралаш қилиб тўқилган сўриларда бир-бирларига қараб, ёнбошлаб-ястаниб роҳатланишар экан.)

يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ

Атрофларида мангу ёш йигитлар айланиб юрурлар.

بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ

Оқар чашма (майи тўлатилган) қадаҳлар, кўзалар ва косалар билан.

لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ

Ундан бош оғриғи ҳам, маст ҳам бўлмаслар.

وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ

Ва улар хоҳлаган мевалар билан.

وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ

Иштаҳалари тусаган қуш гўшти билан.

وَحُورٌ عِينٌ

Яна кўзи гўзал ҳурлар бор.

كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ

Мисоли яширилган дур.

جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Булар, қилган амалларнинг мукофотидур.

لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا

Улар у ерда беҳуда, гуноҳ сўзларни эшитмаслар.

إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا

Фақат «Салом, Салом» дейилганини (эшитарлар). (Бир-бирларига салом берадилар, уларга фаришталар ҳам салом берадилар. Аллоҳнинг саломи ҳам етказиб турилади.)

وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ

Ўнг тараф эгалари. Ўнг тараф эгалари не(саодатлилар)дир!

فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ

Улар тиконсиз сидрзорлардадир. (Сидр-ҳушбўй ҳидли бута бўлиб, араблар уни ҳиди учун яхши кўрар эканлар. Аммо тикани жуда кўп бўларкан.)

وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ

Сермева бананзорлардадир.

وَظِلٍّ مَمْدُودٍ

Ва ёйилган соялардадир.

وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ

Оқар сувлардадир.

وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ

Сероб мевалардадир.

لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ

Тугамайдиган ва ман қилинмайдиганлардадир.

وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ

Баланд-баланд кўрпачалардадир.

إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً

Албатта, Биз у(ҳурлар)ни дафъатан, хос қилиб, яратдик.

فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا

Бас, уларни бокиралар қилдик.

عُرُبًا أَتْرَابًا

Тенгдош маҳбубалар қилдик.

لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ

Ўнг тараф эгалари учун.

ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ

Улар аввалгилардан кўпгина жамоатлардир.

وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ

Кейингилардан ҳам кўпгина жамоатлардир.

وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ

Ва чап тараф эгалари. Чап тараф эгалари не(бадбахтлар)дир?!

فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ

Улар ўт шамол ва қайноқ сувдадирлар.

وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ

Қоп-қора тутундан бўлган соядадирлар.

لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ

Салқин ҳамэмас, фойдаии ҳам.

إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ

Албатта улар бундан олдин ҳой-ҳавасга берилганлардан эдилар.

وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ

Ва мудом катта гуноҳ ишлар қилар эдилар.

وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ

Ва «Биз ўлиб, тупроққа ва суякка айланганимиздан кейин қайта тирилтриламизми?

أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ

Аввалги оталаримиз ҳам-а?!» дер эдилар.

قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ

Айтгил: «Албатта, аввалгилар ва охиргилар.

لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ

Маълум кунга белгиланган вақтда албатта тўпланувчилар».

ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ

Сўнгра, сиз эй адашганлар, ёлғонга чиқарувчилар!

لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ

Албатта, заққум дарахтидан еювчисизлар.

فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ

Бас, ундан қоринларни тўлдирувчисизлар.

فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

Бас, устидан ўта қайноқ сувдан ичувчисизлар.

فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

Бас, чанқоқ туядек ичувчисизлар.

هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ

Уларнинг қиёмат кунидаги зиёфатлари мана шу!

نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ

Биз сизларни яратганимиз, ишонсаларинг-чи!

أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ

Ўзингиз чиқарадиган манийни ўйлаб кўринг-а!

أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ

Уни сизлар яратасизми ёки Биз яратувчимизми?!

نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

Орангиздаги ўлимни Биз белгилаганмиз ва Биз ожиз эмасмиз.

عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ

Сизнинг ўрнингизга сизга ўхшашларни алмаштиришдан ва сизларни ўзингиз билмайдиган ҳолда яратишдан.

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ

Ва дарҳақиқат, аввалги яратилишини билдингиз-ку, эсласаларингиз-чи!

أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ

Ўзингиз экаётган нарсани ўйлаб кўринг-а!

أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ

Уни сиз ундирасизми ёки Биз ундирувчимизми?

لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ

Агар хоҳласак, Биз уни қуруқ чўпга айлантириб қўямиз. Сизлар эса надоматда ажабланиб:

إِنَّا لَمُغْرَمُونَ

«Албатта, биз зиён кўрганлармиз.

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

Балки маҳрум бўлганлармиз», (дейсиз).

أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ

Ўзингиз ичадиган сувни ўйлаб кўринг-а!

أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ

Уни булутлардан сиз туширасизми ёки Биз тушурувчимизми?

لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ

Агар хоҳласак, Биз уни шўр қилиб қўямиз. Шукр қилсангиз-чи!

أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ

Ўзингиз ёқадиган оловни ўйлаб кўринг-а!

أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ

Унинг дарахтини сиз яратгансизми ёки Биз яратувчимизми?

نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ

Биз у(олов)ни эслатма ва йўловчилар учун манфаъат қилиб қўйдик.

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

Бас, улуғ Роббинг исмини поклаб ёд эт! (Мазкур неъматларнинг эгасини таниган инсон Улуғ Аллоҳ таолога тасбиҳ айтиб, ибодат қилишга ўтади.)

۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ

Юлдузларнинг манзиллари билан қасам ичаман. («Жойлари» деганимиз - унинг ўрнашган, чиқиш ва ботиш жойлари - буржларидир.)

وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ

Албатта, агар билсангиз бу улуғ қасамдир. (Бу ояти карима ўн тўрт асрдан кўпроқ муқаддам нозил бўлганлиги ҳаммага маълум. Ўша пайтда одамлар юлдузлар ҳақида содда тушунчага эга эдилар, уларнинг ҳажми, сони, ҳаракати ҳақида деярли ҳеч нарса билмас эдилар. Фалакиёт илми ривожланиб, улар воситасида очилган жуда кўплаб куллиётлар Қуръон оятларининг улуғлигини тасдиқлади.)

إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ

Албатта, у Қуръони каримдир.

فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ

У сақланган китобдадир.

لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ

Уни фақат покланганларгина ушлайдир.

تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ

У оламларнинг Роббисидан туширилгандир.

أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ

Бас, сизлар мана шу сўз(Қуръон)га бепарволик қиласизларми?!

وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ

Ва ёлғонга чиқаришни ризқ қилиб оласизларми?! (Яъни, иймон келтириш лозим бўлган нарсаларга ишонмасликни ўз насибангиз қилиб оласизларми?)

فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

Жонингиз ҳалқумга келиб қолса-чи?!

وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ

Ҳолбуки, ўша вақтда ўзларингиз қараб турган бўласизлар.

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ

Биз эса, сиздан кўра унга яқинмиз, аммо сизлар кўрмайсизлар. (Яъни, Аллоҳнинг Ўз бандасига қанчалар яқинлигини англамайсизлар. Ўлаётган одамга Аллоҳ таоло унинг устида турган қариндошидан кўра яқинроқ бўлади.)

فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ

Агар сиз ҳисоб бермас бўлсангиз.

تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

У(жон)ни ўрнига қайтаринг-чи! Агар ростгўй бўлсангиз!

فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ

Агар, у муқарраблардан бўлса.

فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ

Роҳатда, фароғатда ва сернеъмат жаннатдадир.

وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

Агар ўнг тараф эгаларидан бўлса.

فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

Бас, «Сенга ўнг тараф эгаларидан Салом»дир.

وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ

Ва агар ёлғонга чиқарувчилардан, гумроҳлардан бўлса.

فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ

Бас, ўта қайноқ сувдан зиёфатдир.

وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ

Ва дўзахга киришдир.

إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ

Албатта, ушбуочиқ-ойдин ҳақиқатдир.

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

Бас, улуғ Роббинг исмини поклаб ёд эт!